Afty – przyczyny i leczenie

kiedy zniknie mi afta

Afty to najcześciej występujące schorzenie w jamie ustnej. Ich powstawanie ma wiele czynników, od nieprawidłowej higieny jamy ustnej po choroby układu pokarmowego. Afty zazwyczaj znikają same, w okresie od trzech dni do dwóch tygodni. W niektórych jednak przypadkach konieczna jest konsultacja z lekarzem.

Czym właściwie są afty, jakie są ich przyczyny i jak z nimi walczyć?

 

Afty to małe owrzodzenia w jamie ustnej. Mają postać płytkiej nadżerki pokrytej białym nalotem i otoczonej zaczerwienionym obrzeżem. Mogą być różnej wielkości – od 1 mm do 2 cm średnicy, ale najczęściej nie przekraczają 5 mm średnicy. Mogą występować pojedynczo lub w grupach, zazwyczaj na błonie śluzowej podniebienia miękkiego, policzkowej części warg i bocznych powierzchniach języka.

Afty często błędnie są nazywane pleśniawkami. Pleśniawki to białe naloty, których przyczyną są grzyby zwane drożdżakami. Zazwyczaj są mniej bolesne od afty.

Afty pojawiają się niespodziewanie i są bardzo bolesne oraz uciążliwe. Występują problemy z podstawowymi czynnościami życiowymi, takimi jak mówienie czy jedzenie, ponieważ każdy ruch jamy ustnej wywołuje ból.

Afty powstają przy przemęczonym i osłabionym organizmie. Dotyczą również osób, które odżywiają się nieprawidłowo lub przyjmują antybiotyki i sterydy. W tej sytuacji najlepszym sposobem leczenia jest przyjmowanie leków osłonowych na bazie bakterii kwasu mlekowego. U kobiet afty bardzo często pojawiają się przed menstruacją.

Czynniki powstawania afty:

  • stres
  • spadek odporności
  • nieodpowiednia higiena jamy ustnej (np. jedzenie brudnymi sztućcami, jedzenie nieumytych owoców i warzyw, a także złe nawyki, np. gryzienie długopisów czy obgryzanie paznokci)
  • choroby zębów (zapalnie kanałów, próchnica, kamień nazębny, wyżynające się ósemki, itp.)
  • niewłaściwie dopasowanej protezy
  • urazy mechaniczne jamy ustnej (podczas zabiegów stomatologicznych, podrażnienie szczoteczką do zębów, przygryzienie)
  • zmiany hormonalne,
  • podrażnienia wywoływane pastą do zębów
  • niektóre leki zwalczające anginę,
  • spożywanie niektórych pokarmów – jak np. kwaśne owoce, lub składników do nich dodawanych – np. konserwanty
  • niedobory witaminy B12, kwasu foliowego oraz żelaza
  • gorączka
  • alergie
  • zapalenia jelit
  • białaczka
  • zakażenie wirusem HIV

Po wyleczeniu afty możliwe jest nawracanie schorzenia. Jeżeli afty nawracają częściej niż raz w roku, może to oznaczać powracające aftowe zapalenia błony śluzowej jamy ustnej, inaczej zwane aftozą.

W zachorowaniu na aftozę nawrotową ważną rolę odgrywają czynniki genetyczne i predyspozycja rodzinna. Około 30% osób z aftozą nawrotową ma w rodzinie osobę z tą samą chorobą, a występowanie aftozy u obojga rodziców wiąże się z około 90% ryzykiem rozwoju aftozy u ich dzieci.

W okresie leczenia afty należy zrezygnować z gorących napojów, zbyt ciepłych pokarmów i alkoholu. Unikać trzeba również czekolady, owoców cytrusowych, kwaśnych potraw oraz słonych lub mocno przyprawionych dań.

Należy wzbogacić dietę o:

  • jogurty,
  • produkty zawierające drożdże,
  • owoce i warzywa wzmacniające odporność, np. cebula, czosnek,
  • żeń-szeń,
  • tran,

Sposoby na leczenie afty w jamie ustnej:

  • stosowanie płukanek z ziół, np. rumianku, szałwi, łopianu czy maliny
  • okłady z woreczka herbaty
  • odkażenie rany wodą utlenioną (nie spirytusem!)
  • smarowanie afty pastą z sody oczyszczonej z proszkiem do pieczenia (składniki należy połączyć z wodą, aby powstała gęsta masa)
  • płukanie ust roztworem soli (pół łyżeczki soli na jedną szklankę ciepłej wody)
  • stosowanie preparatów na afty dostępnych w aptece bez recepty. W razie nie ustępujących objawów konieczne jest skonsultowanie się z lekarzem.